Ontwikkelingen op het gebied van arbeid:

Leeshoek

In de leeshoek tref je iedere periode 10 onderwerpen aan die betrekking hebben op het onderwerp 'Arbeid' in de ruimste zin.

Deze periode betreft het de volgende onderwerpen:

Om onderstaande artikelen te kunnen lezen heeft u Adobe Acrobat Reader nodig.
Mocht dit programma nog niet op uw computer geinstalleerd zijn kunt u het hier gratis downloaden.

Als extra onderwerp tref je hierna aan de ontwikkelingen op het gebied van arbeid.

Ontwikkelingen op het gebied van arbeid

De invloed van deze maatschappelijke ontwikkelingen op het individu

1. Belangrijkste Maatschappelijke ontwikkelingen

Globalisering

Als gevolg van het proces van globalisering zijn nationale economieën hun grip op het economisch groeiproces deels gaan verliezen. Netwerken van sociaal-economische relaties hebben zich vooral vanaf 1970 steeds meer geïntensiveerd en over landsgrenzen uitgestrekt. Het lokale economische proces wordt hierdoor steeds meer beïnvloed door gebeurtenissen elders in de wereld, en omgekeerd (Peters, 2001). ICT faciliteert, stimuleert en versnelt dit proces. Het vergroot het aantal mogelijke intermenselijke contacten en brengt mensen op grote afstand dichter bij elkaar.

Bovenstroom/onderstroom

In ons werk is er steeds vaker sprake van 2 werelden: de maatschappelijke onderstroom en de maatschappelijke bovenstroom. In de bovenstroom wordt gesproken over shareholder value, peergroepen en bottom-line resultaat. In de maatschappelijke onderstroom zien we discussies over hoe zin kan worden gegeven aan het leven, persoonlijke groei en over bedrijfsethiek.

De bovenstroom wordt verantwoordelijk gehouden voor de huidige welvaart en economische groei, maar ook voor de toenemende druk en stress op het werk, en een groeiende tweedeling in de maatschappij. De positieve kant van de economische groei en de krapte op de arbeidsmarkt is dat steeds meer werknemers in de positie komen om bijzondere wensen ingewilligd te kunnen krijgen. Dit vertaalt zich in betere arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden, het aanbieden van kinderopvang door werkgevers, meer mogelijkheden voor parttime werken, enzovoort. De toenemende druk op de groep werkenden zorgt echter ook voor ongewenste neveneffecten, zoals bijvoorbeeld "mentale uitputting, stress, ed. De bovenstroom dreigt zo aan zijn eigen succes ten onder te gaan.

Tegenover de bovenstroom met zijn hang naar meer, staat de onderstroom met zijn hang naar beter. Sociaal-culturele trends geven aan dat de levenshouding van mensen langzaam maar zeker ingrijpend aan het veranderen is. Er treden belangrijke verschuivingen in waardepatronen op: de individualisering blijft doorzetten, de rol van werk verandert, de aandacht voor ethische waarden (mensenrechten, milieu) neemt toe, net als de aandacht voor spiritualiteit (Bruel/Colsen 1998). Al geruime tijd grijpt de individualisering om zich heen. Het ik-tijdperk is in volle gang, het leidend principe van een hele generatie is "me first". De individualisering heeft niet alleen gevolgen voor vraag naar bepaalde producten en diensten, maar ook voor de relatie tussen mensen en organisaties. Standaardregelingen worden vervangen door flexibele systemen, zoals variabel en flexibel belonen. CAO's worden steeds meer raamwerken waarbinnen individuele organisaties zelf een heleboel zaken kunnen regelen.

2. Gevolgen voor de bedrijven / organisaties

Invloed maatschappelijke ontwikkelingen op bedrijven en organisaties

Maatschappelijke ontwikkelingen hebben een rechtstreekse invloed op de ontwikkeling van iedere organisatie en bedrijf. De concurrentie neemt toe en efficiency en effectiviteit worden verder toegespitst, op het gebied van processen maar ook op het gebied van mensen. Er is geen sprake meer van een life-time-job. Medewerkers ervaren steeds minder zekerheid. Verandering is aan de orde van de dag.

Bedrijven meten zich in peergroepen, termen waarvan we tien jaar geleden nog niet gehoord hadden. Werkzaamheden worden verplaatst naar o.a. China en India en we worden gevoelig voor de problemen van andere continenten. De kredietcrisis is van huis uit een probleem van slechte hypotheken in De Verenigde Staten, maar de globalisering heeft ervoor gezorgd dat ook wij last zullen hebben van deze crisis.

Veranderingsmoeheid is een veel gebezigde term net zoals bukken:

Vooral niet boven het maaiveld uitkomen en wachten tot deze storm weer geluwd is. Aan de andere kant zijn ontwikkelingsprocessen voor het bedrijf doorgaans onomkeerbaar en is het juist noodzakelijk dat medewerkers zich bewust worden van hun eigen nieuwe rol en de bijdrage die zij kunnen leveren. Communicatie is hierbij van levensbelang.

Verhouding werk en privé

De rol van werk in het leven verandert. Werk staat niet meer centraal. Zowel een- als tweeverdieners leggen hun prioriteiten vaker bij het gezin en vrije tijd, en zijn steeds meer bereid daar ook offers voor te brengen in hun werk. Terwijl de druk vanuit de organisatie om te presteren toeneemt, verandert de mentaliteit van de werkenden. Niet langer vindt iedereen het statusverhogend om extreem hard en lang te werken. De aandacht voor het gezin en het sociale leven groeit, ook bij mannen.

Door de arbeidsmarktkrapte wordt de druk tot presteren opgevoerd. Hierdoor ontstaan meer mogelijkheden voor werknemers tegenover hogere eisen aan werknemers. Keuzes zijn noodzakelijk. Drukverhoging betekent noodzaak tot reflectie en persoonlijke ontwikkeling. Weten wie je bent en weten wat je wilt.

Het tijdschrift FEM kondigde in een special over hedendaagse ambities het einde van de Yup (Young Urban Professional) aan. Het symbool van de bovenstroom wordt verdrongen door de Flup, de Fun Loving Urban Professional. Het doel van de Flup is een compleet en gebalanceerd leven te leiden. De zoektocht naar multidimensionaal optimaliseren gaat gepaard met streven naar onafhankelijkheid ten opzichte van werkgevers, ook financieel. De rollen worden omgedraaid, niet langer bepaalt de werkgever dat een werknemer niet meer "bij het behang past" maar de werknemers zelf nemen het voortouw.

3. Gevolgen voor het individu

Het nieuwe werken

Het nieuwe werken gaat over het dragen van eigen verantwoordelijkheid en het beheersen van eigen risico's. Het dragen van eigen verantwoordelijkheid gaat niet alleen over de inhoud en type werk dat wordt verricht, maar heeft ook te maken met het dragen van verantwoordelijkheid ingeval van werkloosheid, ziekte of arbeidsongeschiktheid. Werkenden lopen risico op deze vormen van inactiviteit.

Onze manier van kijken naar en omgaan met dergelijke risico's is de laatste jaren sterk veranderd en zal ook de komende jaren nog verder veranderen. De toegenomen welvaart, het hogere opleidingsniveau en - waarschijnlijk het belangrijkste - de toegenomen variëteit binnen de beroepsbevolking maken het voor ons namelijk minder vanzelfsprekend dat we gezamenlijk de lasten dragen van risico's (longkanker, nekhernia) die verbonden zijn aan bewust riskante levensstijlen (roken, bungee-jumpen) van andere individuen. Waar risico's voorheen als vooral exogeen (buiten onszelf veroorzaakt) werden beschouwd, zien we tegenwoordig scherper ook de endogene elementen (door onszelf veroorzaakt). Dat is feitelijk al zichtbaar in de recente aanpassingen in het sociale zekerheidsstelsel.

Maar bijvoorbeeld ook door de verhaalmogelijkheid van de werkgever indien werknemer uitvalt door blessures bij voetbal etc.

Visies op de nieuwe werknemer

In verschillende publicaties wordt de laatste tijd gesproken over de moderne werknemer. Het betreft voornamelijk voorspellingen of weergaven van wensdromen ten aanzien van de ideale nieuw werknemer. Ook hier zijn grofweg twee stromingen te onderkennen die overeenkomen met de hiervoor aangehaalde boven- en onderstroom.

Vanuit de zakelijke bovenstroom wordt de nieuwe werknemer neergezet als een krachtig, zelfstandig individu, die weet wat hij/zij wil en daarover onderhandelt met zijn werkgever. In zijn boek "Crazy times call for crazy organizations" roept Tom Peters individuen op om te gaan denken als "onafhankelijke contractanten". Men moet zich de instelling van een kleine zelfstandige eigen maken. De nieuwe werknemer is eigenlijk eigen baas: hij exploiteert zijn eigen kwaliteiten of competenties. Aangezien zijn kwaliteiten zijn handelswaar zijn, zal hij graag de ontwikkeling hiervan zelf ter hand nemen. De organisatie is in feite vooral een ontwikkelplaats geworden.

Ook vanuit de zogenaamde onderstroom komt een beeld naar boven over de werknemer van de toekomst. Dat beeld is gebaseerd op het feit dat een mens veel waarde hecht aan authenticiteit, zingeving en verbinding aan een groter geheel, ook in een arbeidsomgeving. Dat betekent ook dat van een organisatie wordt verwacht dat ze in staat is een bijdrage te leveren aan die zingeving.

4. Gevolgen voor persoonlijke groei en ontwikkeling

In Nederland zijn recentelijk een aantal onderzoeken gedaan die te maken hebben met de persoonlijke ontwikkeling van alle Nederlanders. Uit het eerste onderzoek inzake GELUK en ZORGEN blijkt dat leidinggevenden, jongeren en vrouwen gelukkiger zijn en minder zorgen hebben dan mannen, ondernemers en allochtonen.

Veiligheid en Sociale zekerheid vormen daarbij de voornaamste factoren.

In het tweede onderzoek wordt duidelijk welke zaken we in ons leven belangrijk vinden. Zelfstandigheid en de Kwaliteit van ons bestaan scoren hier het hoogst.

Deze beide onderzoeken geven een mooi beeld van wat we als samenleving feitelijk zouden willen. En alhoewel de samenleving een optelsom van ons allen is, kan dit per individu sterk verschillen.